Leerlingen voorbereiden op het tijdperk van AI
Een raamwerk voor AI-geletterdheid voor het basis- en voortgezet onderwijs
Jongeren maken actief gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) bij het leren, bij creatieve taken en om contact te leggen met leeftijdsgenoten. Naarmate AI steeds meer deel gaat uitmaken van het dagelijks leven, hebben jongeren begeleiding nodig om de rol ervan te begrijpen en zich voor te bereiden op een ethisch en creatief gebruik ervan, waarbij ze zelf de regie behouden over de manier waarop AI hun leven kan beïnvloeden.
Waarom AI-geletterdheid?
AI-geletterdheid stelt leerlingen en docenten in staat om te begrijpen hoe AI-systemen werken, de kansen en risico’s ervan kritisch te beoordelen en er op verantwoorde wijze mee om te gaan. Om dit potentieel ten volle te benutten, moeten we de belangrijkste belemmeringen voor de invoering van AI-geletterdheid aanpakken, waaronder:
- Een gebrek aan een gemeenschappelijke visie op AI-geletterdheid en de manier waarop dit moet worden onderwezen.
- De implementatie van initiatieven op het gebied van AI-geletterdheid verloopt niet overal op scholen en binnen onderwijssystemen op dezelfde manier.
- Angst en misvattingen over de rol van AI in het dagelijks leven.
- Er is nog maar weinig bekend over hoe AI kan worden ingezet om het leerproces te verbeteren en te ondersteunen.
“Het integreren van AI-geletterdheid in het onderwijs is essentieel om studenten uit te rusten met de kritische denkvaardigheden die nodig zijn om digitale technologieën te begrijpen, ermee om te gaan en te innoveren, en hen zo voor te bereiden op een zinvolle bijdrage aan de samenleving.”
Voor wie is dit AI-raamwerk bedoeld?
Dit raamwerk is bedoeld voor leerkrachten, onderwijsleiders, beleidsmakers op onderwijsgebied, leerontwerpers en ouders. Het beschrijft competenties en leerscenario’s die als uitgangspunt kunnen dienen voor lesmateriaal, normen en systeembrede initiatieven in het basis- en voortgezet onderwijs.
Leraren en opleiders
Leraren en opleiders bepalen hoe AI hun leerlingen kan helpen bij het leren en hoe ze AI-vaardigheden in hun lesprogramma kunnen integreren.
Leiders in het onderwijs en het onderwijssysteem
Leiders in het onderwijs en het onderwijssysteem voeren raamwerks in, gaan partnerschappen aan en versterken de capaciteit om AI-geletterdheid binnen hun gemeenschap te bevorderen.
Beleidsmakers op het gebied van onderwijs
Beleidsmakers ontwikkelen toekomstgericht beleid dat leerlingen voorbereidt op een veranderende wereld, opleiders ondersteunt en zorgt voor een ethisch en verantwoord gebruik van AI.
Opleidingsontwerpers en opleidingsaanbieders
Leerontwerpers en opleidingsaanbieders vertalen doelstellingen op het gebied van AI-geletterdheid naar leerervaringen voor cursisten, docenten en opleiders.
Ouders, gezinnen en verzorgers
Ouders, gezinnen en verzorgers begeleiden verantwoord gebruik en stimuleren gesprekken over de invloed van AI op het leven van jongeren.
“Kennis over AI zou een vast onderdeel moeten zijn van het leertraject van elke leerling, waarbij opleiders een sleutelrol spelen bij het begrijpelijk maken van AI. Door leerlingen te helpen AI te begrijpen en ermee aan de slag te gaan op manieren die aansluiten bij hun lokale context, kunnen we wereldwijd bijdragen aan meer inclusieve, toekomstbestendige onderwijssystemen.”
Een gezamenlijke inspanning om de kennis over AI te vergroten
Het AILit-raamwerk is een gezamenlijk initiatief van de Europese Commissie (EC) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). De ontwikkeling ervan wordt ondersteund door CodeAI (voorheen Code.org) en vooraanstaande internationale deskundigen. Het initiatief draagt bij aan het innovatieve domein van de PISA 2029-beoordeling en ondersteunt de doelstellingen van de Europese Unie om kwalitatief hoogstaand en inclusief digitaal onderwijs en digitale vaardigheden te bevorderen.
Wat staat er in het AI-raamwerk?
Het AILit-raamwerk ondersteunt leerlingen in alle vakgebieden en ontwikkelingsfasen. Het beschrijft de competenties die aangeven wat leerlingen moeten begrijpen en kunnen om succesvol met AI om te gaan.
De competenties zijn onderverdeeld in vier domeinen: Omgaan met AI, Creëren met AI, Beheren van AI en Vormgeven van AI. De domeinen worden in een logische volgorde gepresenteerd om een mogelijke leerbenadering weer te geven.
Elke competentie omvat kennis, vaardigheden en attitudes uit het raamwerk. Aan de hand van leerdoelen en leerscenario’s wordt geïllustreerd hoe de competenties in de praktijk kunnen worden toegepast.
Wil je meer achtergrondinformatie? Download het AILit raamwerk voor een uitgebreide uitleg over de onderdelen van het raamwerk.
Interactief raamwerk
Gebruik de pagina ‘Interactief AILit-raamwerk’ om competenties te vinden die bij uw situatie passen. Filter de resultaten om u te concentreren op wat voor uw context het meest relevant is, en bekijk de ontwikkeling van elke competentie, de toepassingen in de klas en de kennis, vaardigheden en attitudes die eraan ten grondslag liggen.
Deze functie is momenteel alleen beschikbaar in het Engels.
Een internationaal getoetst kader
Opleiders, onderzoekers, onderwijsleiders en beleidsmakers hebben hun visie gegeven op een conceptversie van het AILit-raamwerk, dat in mei 2025 werd gepubliceerd. Belanghebbenden hebben feedback gegeven via een speciale enquête en een reeks raadplegingen. De inzichten van meer dan 2.000 personen hebben bijgedragen aan de totstandkoming van de definitieve versie.
Onze dank gaat uit naar iedereen die tijd en ideeën heeft ingebracht, waardoor het raamwerk een breed scala aan ervaringen en onderwijssituaties weerspiegelt.